Sevinç, keder, arzu: üç birincil duygulanım
Biçimsel ifade
Zihin daha büyük yetkinlik durumuna (sevinç/haz) ya da daha az yetkinlik durumuna (keder/acı) geçebilir. Arzu (bilinçli iştah, III.Ö9 Notu) ile birlikte bunlar üç birincil duygulanımı oluşturur. Spinoza başka hiçbir ilkel duygulanım tanımaz: "bu üçünden başka birincil duygulanım tanımıyorum." Diğer her duygulanım bu üçünün bir bileşimi ya da çeşitlemesidir.
Günlük dilde
İnsan duygusal yaşamının tamamı — sevgi, nefret, kıskançlık, gurur, utanç, umut, korku — üç yapı taşına indirgenir. Sevinç daha büyük güce geçiştir. Keder daha az güce geçiştir. Arzu bilinçli çabanın kendisidir. Sevgi mi? Dış nedenin fikriyle birlikte sevinçtir. Nefret mi? Dış neden artı kederdir. İnsan hissinin barok karmaşıklığı, Spinoza için üç ilkelden bir kombinatorik patlamadır. Bu, duygusal periyodik tablodur.
Neden buradan çıkar
ce-13'ten, zihin bedensel güçteki artış ve azalışları kaydeder. Spinoza daha büyük yetkinliğe geçişi "sevinç" ve daha az yetkinliğe geçişi "keder" olarak adlandırır. Arzu (ce-11, bilinçli conatus) ile birleştirildiğinde, bu üçü ilkel duygulanımları tüketir çünkü güç değişiminin olası tek yönlerine karşılık gelirler: yukarı, aşağı ve temel çabanın kendisi.
Tüm duygulanımlar üç ilkelin bileşimleridir: sevinç (güç yukarı), keder (güç aşağı) ve arzu (bilinçli çaba).
Karmaşık bir duygulanım seçin — diyelim nostalji ya da kıskançlık. Onu sevinç, keder ve arzunun bir bileşimine ayrıştırabilir misiniz?